Valse salie – Roos Boum

 

Valse salie

“Mama houdt heel veel van jou en mama’s doen zoiets niet.”

Het boek begint met een herinnering. Een meisje, de ik-persoon, staat verdrietig voor het raam naar haar school aan de overkant te kijken. Zij mag niet naar school, want ze is tegen de kachel gevallen en heeft brandwonden. Maar is zij wel gevallen? Haar moeder heeft haar geduwd, maar niemand gelooft haar…
Diana is getrouwd met Art, die graag kinderen wil. Diana wil geen moeder worden, maar zegt dit niet tegen haar man. Als zij zwanger blijkt te zijn, stelt ze alles in het werk om een miskraam te krijgen. Dit lukt, maar een poosje later is zij echter weer zwanger. Een gezond meisje wordt geboren en krijgt de naam Rosalinde. Diana haat haar kind, omdat zij alle aandacht op zou eisen die Diana zelf verdient. Diana ontdekt echter, dat zij bij artsen en verpleegsters wel de aandacht kan krijgen die zij nodig heeft. Jarenlang sleept ze haar dochter van de ene dokter naar de andere, onderwerpt ze haar aan allerlei onderzoeken en dicht zij haar ongeneeslijke ziektes toe.

Diep in mijn hart was ik bang dat de baby alle aandacht zou krijgen. Dat de mensen niet langer geïnteresseerd zouden zijn in mij, en ik de complimenten over mijn moderne meubels moest missen.”

‘Valse salie’ is een autobiografische roman. Schrijfster Roos Boum groeide op bij een moeder die leed aan het syndroom van Münchhausen by proxy. In het voorwoord legt Roos uit dat het boek geschreven is om een compleet beeld te geven hoe het is om met zo’n moeder te leven. Hoe een syndroom als dit het leven van kinderen verwoest en verscheurt.
Nou, dat is Roos Boum gelukt. Doordat het boek leest als een populaire roman, dringt de harde waarheid juist des te meer tot de lezer door. Wat een ongelooflijk verhaal!

“Bij oma ben ik nooit ziek, omdat dat niet hoeft van haar.”

Het perspectief wisselt tussen moeder Diana en dochter Rosalinde. Aan het begin van het verhaal, wanneer Rosalinde nog klein is, heeft Diana het woord. Later wisselen ze elkaar af en naarmate het einde nadert en Rosalinde ouder wordt, ligt het perspectief meer bij haar. Beide personen vertellen hun verhaal in de ik-persoon. Mooi om te lezen hoe de manier van schrijven meegroeit met de leeftijd van Rosalinde.

Het boek is ingedeeld in korte hoofdstukken, zodat het goed behapbaar is. Elk hoofdstuk heeft de naam van een plant met daaronder een korte uitleg over de eigenschappen van deze plant. Deze uitleg is toepasbaar op de mensen die in dat hoofdstuk ten tonele komen. Ook de titel wordt op deze manier duidelijk uitgelegd.
Ook de delen waaruit het boek bestaat, vormen samen een plantaardig geheel, van ‘wortels’ tot ‘bloem’. Elk deel staat voor een periode uit het leven van Roos. Knap om een thema zo in het verhaal te verweven.
Aan het einde van het boek is nog een stuk tekst opgenomen die uitleg geeft over het syndroom van Münchhausen by proxy. Wat is het, hoe herken je het en wat kunnen de gevolgen zijn? Dit deel geeft het verhaal ruggensteun. De moeder van Roos is niet de enige, maar het syndroom is relatief onbekend. Door het vertellen van het verhaal met daarbij feiten en theoretische uitleg, krijgt de lezer een compleet beeld.

Tot zover het ‘technische deel’. Bracht het verhaal ook emoties over? Jazeker! Tijdens het lezen werd ik van de ene emotie in de andere geworpen.
Verbazing, of misschien wel verbijstering. Hoe is het mogelijk dat zoiets kan gebeuren? De slimheid en geslepenheid waarmee Diana artsen, familie en zelfs haar eigen man om de tuin leidt, is bijna niet te geloven…
Woede kwam er ook regelmatig naar boven. Richting Diana, die haar kind op deze manier mishandelt. Maar zeker ook richting Art, die het laat gebeuren en het niet opneemt voor zijn dochter.
Teleurstelling voelde ik over Roos, elke keer dat zij zich probeerde te ontworstelen aan het juk van haar moeder, maar dan toch het contact weer herstelde. Niet te geloven dat een kind ondanks alles zo loyaal is naar een ouder! Ik begreep dat niet, maar misschien kun je dat alleen maar begrijpen als je in soortgelijke situatie hebt verkeerd.
Het verbaasde mij ook dat Roos er pas rond haar 40e jaar achter kwam dat zij helemaal niet ziek was. Ook al is er nooit bewijs voor een ziekte gevonden, ook al leefde zij al jaren haar leven zonder een spoor van zwakte of ziekte, blijkbaar zit zo’n denkbeeld dan zo verankerd dat er geen belletje gaat rinkelen.
De houding van medici trof mij ook. Waarom heeft niemand ooit gemerkt wat er speelde? Zodra een arts weerstand bood aan Diana, zorgde zij door een verhuizing o.i.d. dat zij bij een andere arts terecht kwam. Maar is de communicatie tussen medici dan zo minimaal dat er nooit vraagtekens gezet zijn? Of is dat te wijten aan de tijd waarin het verhaal zich afspeelt? Ik mag hopen dat het tegenwoordig toch echt wat lastiger wordt voor lijders aan dit syndroom om de medische wereld te bedotten waar ze bij staan.
Het deed mij ook pijn om te lezen hoe deze moeder met haar kind omgaat. Een miskraam opwekken… Je kind vernederen en pijn doen… Altijd praten over ‘het kind’ in plaats het bij haar naam te noemen… Hoeveel mensen zijn er niet die zo graag een kind zouden willen hebben… Mensen die zo graag zouden willen dat hun kind gezond was…
Uiteindelijk blijft de belangrijkste emotie die het boek oproept de verbijstering over dit syndroom. Ik kende dit syndroom al wel voor ik ‘Valse salie’ las, maar het verhaal heeft mij toch overrompeld en verbijsterd. Deze mensen moeten wel waanzinnig slim zijn om de hele wereld zo naar hun pijpen te laten dansen.

“Ik haatte dat kind. Ik haatte het uit de grond van mijn hart, uit het diepst van mijn ziel. Ze zou me alles afnemen wat ik zo moeizaam had opgebouwd.”

Ik hoop dat ‘Valse salie’ bij kan dragen aan een grotere bekendheid van het bestaan van dit syndroom. Dat de medische wereld alert is en eerder kan ingrijpen. Dat er steeds minder kinderen zullen zijn die hun jeugd verscheurd zien worden door een zieke moeder.

Conclusie: een schokkend en verbijsterend autobiografisch verhaal over het leven met een moeder die lijdt aan het syndroom van Münchhausen by proxy.

Titel: Valse salie | Auteur: Roos Boum | Uitgever: SWP Amsterdam | ISBN: 9789041763587 | Blz.: 319

3 gedachten over “Valse salie – Roos Boum

  • 17 januari 2015 om 18:28
    Permalink

    Mooie recensie…
    Ik heb het boek nog ongelezen in mijn kast staan.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

error: Content is protected !!