Wat kan ons gebeuren – Gerrit Hoogstraaten

Wat kan ons gebeuren

“Meelopen, dan zien ze je niet.”

 Herman is getrouwd met Dieuwke en vader van twee zoons. Hij is werkzaam bij de Amsterdamse politie. Dit werk doet hij met veel inzet en plezier, het is alleen jammer dat hij keer op keer gepasseerd wordt bij promotierondes.
Het is mei 1940 en de Duitsers vallen Nederland binnen. Herman schrikt, maar in eerste instantie lijkt er niet zoveel te veranderen, hij blijft gewoon zijn werk doen. Maar dan moet er een loyaliteitsverklaring afgelegd worden. Een formaliteit weliswaar, maar eentje die Herman met tegenzin afhandelt. Maar ja, als het nodig is om zijn werk te kunnen doen… Langzamerhand raakt hij op deze manier ongemerkt dieper en dieper betrokken bij de oorlog die hij helemaal niet wil. 

In 2015, 70 jaar na de bevrijding, verschijnen er verschillende ‘oorlogsboeken’. Het nieuwste boek van Gerrit Hoogstraaten is een daarvan, gebaseerd op zijn eigen familiegeschiedenis. Is ‘Wat kan ons gebeuren’ dan een boek van 13 in een dozijn? Een van de vele oorlogsverhalen? Nee, wat mij betreft niet. Er zijn weinig boeken geschreven, ik ken er in ieder geval maar één, over de groep mensen die in dit boek centraal staat, namelijk de Nederlandse politie in oorlogstijd. Dit maakt het verhaal van Herman origineel tussen het geweld van alle oorlogsboeken.

Gerrit Hoogstraaten kan schrijven, dat heeft hij bewezen met zijn eerste boek ‘Wie vleugels heeft’. En dat blijkt ook weer in dit boek. Het verhaal leest vlot en prettig. Zijn stijl is nuchter, maar ergens ook verfrissend. Het is natuurlijk een serieus verhaal, maar ineens gooit hij er met zijn woordkeuze een klein komisch nootje tussendoor.

“Het mocht een wonder heten dat er nooit een beeldje van het plankje denderde.”

Ik las al vele oorlogsverhalen, maar ik heb eigenlijk nooit stil gestaan bij de rol en beleving van de Nederlandse politiemensen in oorlogstijd. Een tijdje geleden las ik ‘Politieman in oorlogstijd’ van Elly Dragt. Een vergelijkbaar verhaal, maar meer journalistiek beschreven. ‘Wat kan ons gebeuren’ is een psychologische roman en meer verhalend geschreven. Een verhaal dat mij aan het denken zette. De invasie van Duitsland was natuurlijk voor iedereen van grote betekenis, maar hoe zat het eigenlijk met de politie, die het gezag moet uitdragen en de orde moet handhaven? Hoe was het voor die mannen om mee te moeten werken aan acties die ze helemaal niet wilden? Weigeren betekende je werk en dus enige zekerheid kwijt zijn. Meedoen betekende je buren/stadsgenoten verraden. Deze mensen kwamen ongewild in een onmogelijke spagaat terecht. Ik denk dat er veel mensen geweest zijn zoals Herman. Je orders uitvoeren, maar zodra het kan een oogje dichtknijpen. Zorgen dat je niet opvalt. Meegaan met de massa, want wat kan je dan gebeuren?

Gehoorzaamheid is onlosmakelijk verbonden met het beroep van politieman. Het zou een chaos worden als er geen gezag meer werd erkend. Het is de taak van de politieman te zorgen voor orde en veiligheid op straat. Die taak zal hij ten allen tijde moeten blijven vervullen. De orde moet gehandhaafd worden, ook al is dat nu de Nieuwe Orde.”

Het verhaal begint met het bombardement op Rotterdam en de vader van Herman die vermist raakt. Het lijkt een spannend boek te worden, maar spanning zit er verder niet veel in het verhaal. Het wordt juist erg nuchter verteld, maar daardoor werd het voor mij wel zeer geloofwaardig.

Met name Herman wordt in ‘Wat kan ons gebeuren’ prima uitgewerkt. De lezer leert hem kennen, met zijn worstelingen, twijfels, zijn frustraties over zijn loopbaan en de beslissingen die hij vanuit die frustratie neemt. Zijn ‘menselijkheid’, maakt het verhaal geloofwaardig. Het is nu eens niet een verhaal over helden, over dappere mensen die enorme risico’s nemen om hun medemens te helpen. ‘Wat kan ons gebeuren’ is het verhaal van een gewone man, die probeert het juiste te doen in een moeilijke tijd. Die daarbij wel eens fouten maakt, misleidt wordt door de omstandigheden. Een menselijk en persoonlijk verhaal van hoe de oorlog ingrijpt in een leven en daarin gaten slaat, zelfs al probeer je uit alle macht niet op te vallen. Zelfs dan kan je van alles overkomen…

“Wij hebben maar te doen wat ons wordt opgedragen. Dat betekent niet dat wij ook voor alles verantwoordelijk zijn. Het is niet onze schuld dat het zo is afgelopen.”

Conclusie: een mooi, psychologisch verhaal over keuzes maken in oorlogstijd. Een verhaal dat je aan het denken zet en begrip kweekt voor de ongewilde spagaat van de Nederlandse politie tussen eigen overtuiging en het gezag.

Titel: Wat kan ons gebeuren | Auteur: Gerrit Hoogstraaten | Uitgever: de Brouwerij | Brainbooks |ISBN:  9789078905837|Blz.: 326

2 gedachten over “Wat kan ons gebeuren – Gerrit Hoogstraaten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

error: Content is protected !!