De tussenkomst – Joris van Os

 

de tussenkomst

“Een leven zonder schijn is onontkoombaar nihilistisch.”

Paul Kastelein, emeritus hoogleraar planologie aan de Universiteit van Amsterdam. Afgegleden naar de schijn ophouden, het decorum hooghouden. Paul voelt zich door de maatschappij afgeschreven en zit vast geroest in gewoontes die zich jarenlang hebben ingesleten. Alleen tijdens zijn wekelijkse bezoek aan prostituee Diana voelt Paul zich nog even mens, hoewel hij zelf heel goed in de gaten heeft dat het eigenlijk maar surrogaat is.
Oud-collega Mart is de enige die af en toe nog bij Paul langskomt. Ook voor hem probeert Paul de schijn op te houden, maar Mart prikt er doorheen en schakelt het maatschappelijk werk in. Paul is woedend. Hij, eenzaam?? Hij wil zijn leven blijven leven zoals hij het altijd gedaan heeft en zit niet te wachten op bemoeienis van buiten. Maar dan komt er een nieuwe onderbuurvrouw in zijn leven…
En dat verandert alles…

Wat een prachtige cover heeft dit boek, gemaakt door Sjouke Dijkstra. Mysterieus, triest, het beeld straalt voor mij verlatenheid en desillusie uit. Het is een van de zeldzame covers die mij raken, vastgrijpen en niet snel meer loslaten. Ik kan er op de een of andere manier naar blijven kijken. De cover trekt mij als het ware het verhaal in om meer te weten te komen over die figuur. Want alleen al bij het zien van het beeld, boeit en intrigeert die schimmige figuur mij.

‘De tussenkomst’ is het eerste boek dat ik lees van Joris van Os. Eerder verscheen van zijn hand ‘De angstjager’. Meteen vanaf het begin viel mij de schrijfstijl van Van Os op. Uitgebreide, bloemrijke taal, afgewisseld met korte, bondige zinnen. Zijn woordkeuze is lang niet altijd gemakkelijk te noemen, maar ik heb ervan genoten. Zijn analyses deden mij denken aan de scherpe pen van Herman Koch.

“Paul Kastelein, de man die nog steeds knel zit in de uterus.”

Het verhaal is eigenlijk ontzettend triest, maar ook doorspekt met humor. Deed de stijl mij denken aan Koch, het verhaal heeft raakvlakken met ‘Het Rosie-project’.  Ik zat regelmatig met een glimlach op mijn gezicht te lezen over de escapades van Paul. Die man raakte mij, ik voelde me bij hem betrokken. Hij appelleerde aan een soort moedergevoel, ik wilde hem in bescherming nemen. Maar tegelijkertijd wilde ik hem af en toe een schop onder zijn kont geven. Als lezer heb je de hoop dat het beter met hem zal gaan als Hella zijn gestructureerde leventje op zijn kop zet. Je gunt die man zo ontzettend een portie geluk…
Maar Paul raakt het contact met de buitenwereld meer en meer kwijt. Je ziet hem afstevenen op een debacle en je wilt hem er tegen beschermen. Door de beeldende vertelwijze van de schrijver, zie je de gebeurtenissen als een film aan je voorbij trekken. Je voelt Pauls onbeholpenheid, maar ook de onderhuidse spanning bij zijn omgang met Hella. Paul geeft een staaltje intelligent stalken weg waar ik van genoten heb!

De stijl en het taalgebruik van Van Os zijn niet gemakkelijk. Hij gebruikt moeilijke woorden en complexe zinnen.  Maar zo prachtig! Ik kan me voorstellen dat een niet ervaren lezer af en toe moeite heeft met de gehanteerde schrijfstijl. ‘De tussenkomst’ is geen ‘weg-lezer’, maar wie zich erin wil verdiepen, zal niet bedrogen uitkomen.

De thematiek is eigentijds en actueel. Veel ouderen voelen zich eenzaam. De maatschappij heeft hen niet meer nodig, familie en bekenden hebben het druk en kunnen zich weinig om hen bekommeren. Het is naar mijn mening een te weinig onderkend probleem van onze tijd. Wat eenzaamheid met een mens kan doen, wordt in ‘De tussenkomst’ prachtig omschreven.

‘De tussenkomst’ is een roman, maar zou de titel ‘psychologische roman’ kunnen dragen. Toch zit er ook wel degelijk een portie spanning in. In het tweede deel van het boek, als Paul steeds verder verstrikt raakt in zijn zelfgesponnen web, bleef ik regelmatig doorlezen om maar te weten te komen hoe hij zich weer uit een netelige situatie zou redden. Maar de spanning gaat dieper. Doordat je je als lezer betrokken voelt bij Paul, zit er tijdens het lezen een constante spanning in je lijf of het wel goed gaat komen met hem.

Conclusie: een boeiend verhaal over de verregaande gevolgen van eenzaamheid, waarin humor, psychologie en spanning samenkomen rond een hedendaags thema.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

error: Content is protected !!