De bezitlozen – Szilárd Borbély

De bezitlozenDe jonge hoofdpersoon groeit op in het Hongarije van de jaren 70. Samen met zijn vader, die gewelddadig is en al het geld opdrinkt, met zijn moeder, die elke keer maar weer dreigt met zelfmoord, en met zijn oudere zus en babybroertje wonen zij in een klein huisje. Ze zijn de verschoppelingen van het dorp. De kinderen worden gepest, het gezin wordt met de nek aangekeken. En waarom? Is het hun Joodse afkomst? Of toch hun Roemeense roots?

Szilárd Borbély heeft vele gedichtenbundels geschreven en heeft daarmee talrijke onderscheidingen op zijn naam staan. ‘De bezitlozen’ is zijn eerste roman. Een boek, dat mij aantrok vanwege de titel en de cover. Het desolate beeld van een paard op de verlaten vlakte… Het uitzichtloze gevoel dat de titel overbrengt… Dikwijls aangetrokken tot de onderkant van de maatschappij, wilde ik dit boek graag lezen.

Het is duidelijk dat er geen onervaren auteur aan het werk ik geweest. ‘De bezitlozen’ kenmerkt zich door een mooie stijl. Korte zinnen, bijna staccato. En toch wordt er in die afgemeten zinnen zoveel gevoel over gebracht. Desondanks blijft van alles te raden over. Wie is de hoofdpersoon? Een naam wordt nergens genoemd. Zijn leeftijd, achtergrond, het blijft vaag. Maar wat des te meer naar voren komt, is zijn gevoel van eenzaamheid en angst. De jongen en zijn zus nemen regelmatig de verantwoording voor hun moeder op zich. Ze hangen aan haar been om haar te weerhouden zelfmoord te plegen. Vader is vaak afwezig, maar dat is eigenlijk helemaal niet erg. Zijn aanwezigheid voegt alleen maar meer angst en chaos toe aan het dagelijks leven. Een omgeving dus die niet gewenst is voor een kind. Tel daarbij op de houding van de rest van het dorp, de pesterijen en de neerbuigende bejegening en je voelt de eenzaamheid en angst tussen de regels door jagen.

“Jullie weten dat wij geminacht worden. Ze haten ons in dit dorp.
….
Jullie moeten altijd je mond houden. Jullie mogen met niemand praten. Met niemand spelen. Jullie mogen niet vertellen wie je bent. Jullie mogen niet omgaan met de anderen, de boerenkinderen, want jullie zullen altijd de zondebok zijn. Het zwarte schaap. Jullie zullen altijd van alles de schuld krijgen.”

Sterk punt van het boek is dus het overbrengen van gevoel. Maar interessant is ook om te lezen hoe het dagelijks leven van dit gezin verloopt. Ze leven hutje mutje in een klein huisje. Moeten het zien te rooien met te weinig geld, geen hulp van anderen onder de constante minachting van het dorp.
Ook komt de recente geschiedenis van het land aan bod. De Jood die eind jaren 40 terugkeert uit een strafkamp en niets meer terugvindt van zijn bezit en van de gemeenschap in het dorp. De nasleep hiervan die nog decennia lang blijft sluimeren…

“Over het verleden mag niet worden gepraat. ‘De oude tijd’, zeggen de mensen. Waar niet over gesproken wordt, bestaat niet.”

Maar ook over het bestuur van het land, de angst die de mensen voelen om verraden te worden.

“Want ze zijn bang voor elkaar. Ze zijn bang voor de opgewonden standjes, die er meteen op los slaan. Voor de communisten zijn ze ook bang. En voor de mollen, die in het Partijhuis vertellen wat zij allemaal zeggen. Maar ze weten niet wie de mollen zijn, daarom verdenken ze elkaar. Iedereen verdenkt iedereen, over en weer. En ze zijn doodsbang. Alleen de palinka vermindert de angst.”

Er zit weinig actie in het verhaal. Toch zit er door de korte zinnen zeker wel vaart in het verhaal. Door de vele details komt het verhaal erg dichtbij de lezer. Deze jongen gaat je aan het hart…

Conclusie: mooi verhaal over eenzaamheid en angst tegen de achtergrond van het Hongarije in de jaren 70.

Titel: De bezitlozen | Auteur: Szilárd Borbély | Vertaling: Mari Alföldi | Uitgever: Lebowski | ISBN: 9789048824458 | Blz.: 224

3 gedachten over “De bezitlozen – Szilárd Borbély

  • 28 september 2015 om 08:05
    Permalink

    Wat een ongelooflijk trieste cover! Het verhaal klinkt ook erg mooi, hij gaat op mijn noglezenlijst.

    Beantwoorden
  • 30 september 2015 om 09:50
    Permalink

    Dit lijkt mij een triest boek als ik naar de cover en de titel kijk maar ook een goed en mooi boek zoals jij het beschrijft.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

error: Content is protected !!